opis

Łódź przed II wojną światową stanowiła tygiel narodowości. Charakterystycznym typem, zwłaszcza w ostatnich dekadach XIX w. był tzw. Lodzermensch - przedsiębiorca niezaangażowany politycznie i obojętny na sprawy narodowościowe, niezwykle za to pochłonięty rozwijaniem interesu i przywiązany do lokalnej ojczyzny. Na tym tle, zwłaszcza jeśli wierzyć tradycji rodzinnej, Grohmanowie stanowiła na gruncie łódzkim jeden z najjaskrawszych przypadków pełnej polonizacji, której przejawów miało być przyjęcie pisowni nazwiska przez jedno "n", a nawet jego polskiej wymowy - bez pomijania niemego pierwotnie "h". Gdy wybuchła II wojna światowa Scheiblerowie, z których niektórzy posiadali obywatelstwo niemieckie, zachowali swój stan posiadania w przedsiębiorstwie, natomiast udziały Grohmanów jako Polaków zostały przejęte przez niemiecki Urząd Powierniczy, od którego odkupił je nazistowski dygnitarz Hermann Göring. Vereinigte Textilwerke K. Scheibler und L. Grohmann Aktiengesellschaft - ówczesna nazwa spółki była dosłownym tłumaczeniem przedwojennej nazwy polskiej, z jednym wyjątkiem - użycia podwójnej litery "n" w nazwisku Grohmann.

Jerzy Głowacki