opis

Wzór makaty nawiązuje do stylu neoromańskiego. To odrębna grupa makat zakomponowanych według ustalonych zasad. Ich pole środkowe wypełnia siatka jednakowych rombów połączonych owalami. W pole każdego rombu wpisane pary gryfów (uskrzydlonych lwic) ustawionych antytetycznie. Mityczne stwory często są rozdzielone schematycznie ukazanym wazonem z bukietem kwiatów. Prezentowana makata buczacka z kolekcji CMWŁ jest przykładem swobodnej interpretacji, odejścia od utrwalonego schematu przy jednoczesnym zachowaniu identyfikacyjnych cech obiektu reprezentującego określony styl. Podstawową zasadą tkania makat w Buczaczu było naśladowanie „starych wzorów”. Prawdopodobnie, wzory makat były urozmaicane przez samych rzemieślników, choć ich projekty musiały być konsultowane z właścicielem pracowni. Uznana badaczka przedmiotu, Jadwiga Chruszczyńska wyróżniła (tylko na podstawie kolekcji MNW) aż osiem grup makat, które charakteryzuje odmienny dobór ornamentów. Styl neoromański stanowi jedną z nich.
Makaty buczackie powstawały w tkalni prowadzonej na terenie Podzameczku, zlokalizowanego niedaleko Buczacza. Manufaktura została założona około 1878 roku przez braci Oskara, Emila i Artura Potockich. Liczne buczacze to tkaniny dekoracyjne wykorzystujące ornamenty stosowane w pasach kontuszowych. Istnieją dwa typy makat buczackich oparte na kompozycji pasów kontuszowych. Pierwszy rodzaj stosuje układ pojedynczego pasa kontuszowego, przy zmienionych proporcjach – bardzo skróconej części środkowej pasa, zwanej wciążem. Drugi obejmuje szereg zestawionych jeden po drugim pasów, ich liczba sięga zazwyczaj od dwóch do dziewięciu. Makaty z Buczacza były produkowane aż do września 1939 roku. W czasach zaborów spełniały funkcję patriotyczną, przypominając o bogatej polskiej kulturze narodowej i minionej chwale Rzeczpospolitej.
Monika Kowalczyk