opis

Stanisław Trzeszczkowski (1945–2016) był absolwentem warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie studiował na Wydziale Grafiki. Po studiach, od 1972 przez 25 lat pracował w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie, początkowo jako asystent legendarnej organizatorki IWP, Wandy Telakowskiej. Jego praca badawcza, projektancka i promocyjna w Instytucie skupiała się na zagadnieniach tożsamości kulturowej i relacjach między sztuką a produkcją przemysłową. Od 1997 roku był nauczycielem akademickim. Wykładał w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie – kierował Katedrą Sztuk Pięknych w Instytucie Edukacji Artystycznej. W unikatowej twórczości artysty kluczową rolę odegrała tkanina. Był autorem gobelinów – kompozycji tkackich, w których technikami splotowymi i różnicowaniem przędz uzyskiwał efekty graficzne i fakturowe. Praca w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego i kontakty z Zakładami Jedwabiu Naturalnego „Milanówek” zainspirowały go do twórczych eksperymentów z unikatowym malarstwem na jedwabiu. Pod koniec lat 80. XX w. zainicjował, a następnie współorganizował warsztaty malowania na jedwabiu, w których obok niego uczestniczyło czterech artystów: Krystyna Arska-Perepłyś, Jacek Dyrzyński, Grzegorz Pabel i Wojciech Sadley. W malarni „Milanówka” powstała wówczas, wzbogacana w następnych latach, unikalna kolekcja jedwabnych obrazów. W pracy z jedwabiem ujawnił się talent malarski artysty. Malowane jedwabie Stanisława Trzeszczkowskiego, wraz z pracami pozostałych twórców, odbyły długą turę, podziwiane przez publiczność w prestiżowych salach wystawienniczych Polski, a także w wielu miastach Europy i poza nią. Prezentacja w Paryżu, w 1998, wpisana została w program „Szlaki jedwabiu”, realizowany przez UNESCO. Za malarstwo na jedwabiu artysta otrzymał w 1995 roku Nagrodę im. Św. Brata Alberta (za kompozycje o tematyce religijnej), a w 2004 – Wyróżnienie honorowe na 11 Międzynarodowym Triennale Tkaniny w Łodzi. „Destrukcja” to kompozycja Stanisława Trzeszczkowskiego, zrealizowana w czasie warsztatów w Zakładach Jedwabiu Naturalnego w Milanówku, które artysta zorganizował w 1991 i które inicjowały wiele lat jego malarskiej twórczości na jedwabiu. Zastosował w niej wielekroć później powracającą osiową kompozycję, z centralną, ujętą w trójkąt, dominantą układu. Realistycznie przedstawione bryły prostopadłościennych bloków, obrysowane graficznym konturem, wpisane w trójkąt, skierowany ostrym wierzchołkiem ku dołowi –zawieszone w ogniście czerwonej przestrzeni – kontrastują swym ciężarem i dynamiką z miękką, delikatną materią jedwabiu. Dynamizm kompozycji potęgują czarne splatane linie i kleksy farby przeplatające formy. Na podstawach szarych prostopadłościanów, w centralnej części umieszczone zostały odciski ludzkich dłoni. To typowy dla twórczości Trzeszczkowskiego sposób przedstawienia osoby ludzkiej. Jej obecność jest zaznaczona jedynie w sposób symboliczny, jako ślad lub cień.

Ewa Matłaszewska