opis

Nazwa wachlarz wywodzi się z języka niemieckiego i oznacza przyrząd do wytwarzania sztucznego wiatru. Wachlarze, zależnie od miejsca, z którego się wywodziły, przyjmowały formę od wysuszonego liścia w krajach Dalekiego Wschodu, po pęk piór na drzewcu jak w przypadku obszaru Bliskiego Wschodu. Początkowo służyły do odpędzania owadów i chłodzenia ciała, do ukrywania defektów urody, później były atrybutem dostojeństwa. Składane wachlarze wynaleziono w Japonii i miały formę promieniście i harmonijkowo złożonego wycinka koła, przytwierdzonego do promienistego, lekkiego stelażu z listewek bambusowego drewna, kości, rogów, a niekiedy i metalu. Wachlarzy z piór używano w antycznym Rzymie, następnie w Europie okresu średniowiecza i renesansu. Do dziś przetrwały w ceremoniale papieskim. Choć popularne były w Zachodniej Europie XVII w., a ich głównym ośrodkiem wytwarzania stał się Paryż, to największa moda na nie zapanowała w XVIII w. Najbardziej wytworne egzemplarze wytwarzano m.in. z welinowego papieru, jedwabnych tkanin, pergaminu malowanego przez najsłynniejszych malarzy dworu francuskiego (scenki miłosne, mitologiczne, sielankowe), a pióra stelaży powstawały z najszlachetniejszych gatunków drewna, masy perłowej, kości słoniowej, szylkretu. Gesty wykonywane wachlarzem były ważnym elementem flirtu, dyskretnej komunikacji damy z partnerem. W dziewiętnastym stuleciu moda na wachlarze zaczęła zamierać i występowały głównie w strojach balowych, oczywiście w mniej dekoracyjnej wersji. Wraz z początkiem XX w., wachlarze zaczęto wytwarzać również z celuloidu. Celuloid to najstarsze termoplastyczne tworzywo sztuczne, otrzymywano go z azotanu celulozy plastyfikowanego kamforą. Polimer był plastyczny i odporny na rozrywanie, niestety z biegiem lat ulegał lekkiej deformacji i był bardzo łatwopalny, przez długi czas wykorzystywano go do produkcji taśm filmowych.
Marta Galik