opis

Serweta lniana pochodząca z Zakładów Przemysłu Lniarskiego im. Rewolucji 1905 roku w Żyrardowie, założonych w 1828 r. Pierwotnie miały swoją siedzibę w podwarszawskiej miejscowości Marymont (dziś dzielnica stolicy), a następnie zostały przeniesione 45 kilometów na południowy zachód od Warszawy do Rudy Guzowskiej czyli do dzisiejszego Żyrardowa. Żyrardów stał się przykładem modelowego miasta przemysłowego z przełomu XIX i XX w. czyli osadą fabryczną, wybudowaną obok rozwijającej się fabryki lniarskiej. Właścicielami fabryki byli jednocześnie założyciele nowopowstałego miasta. Powołano spółkę pod nazwą „Karol Scholtz i Spółka”, która miała zająć się rozwojem zakładu, przede wszystkim jego zmechanizowaniem. W fabryce zastosowano maszyny skonstruowane przez Filipa de Girarda. Prace nad budową fabryki zostały przerwane na pewien czas przez wybuch powstania listopadowego, wznowiono je w 1832 r. Produkcja w fabryce ruszyła 24 lipca 1833 r. Dwadzieścia pieć lat pózniej zakłady stały sie własnością Karola Hiellego i Karola Dittricha. Kryzysowym momentem dla zakładów była I wojna światowa, kiedy to brak surowców zmusił właścicieli do zamknięcia fabryki. Produkcja zostaje uruchomiona dopiero po wojnie, kiedy to zakłady żyrardowskie przeszły pod zarząd państwa. Kolejne przejęcie zakładów, w listopadzie 1923 r. przez konsorcjum francuskie przyczyniło sie do ponownego kryzysu. Fabryka zaczeła podupadać, dodatkowo wykryto liczne nadużycia finansowe związane z przejeciem fabryki przez francuskich właścicieli tzw. afera żyrardowska. W 1936 r. fabryka została przekazana pod zarząd Państwowego Banku Rolnego. Zakłady działały do wybuchu II wojny światowej. 19 stycznia 1945 r. zakłady przeszły pod zarząd państwa. Sytuacja zakładów diametralnie zmieniła się po 1989 r. po wprowadzeniu reformy gospodarczej. Żyrardów jako miasto zachowało przemysłowy charakter, a pofabryczne budynki są rewitalizowane. Dla kultywowania tradycji przemysłu lniarskiego zostało powołane Muzeum Lniarstwa im. Filipa de Girarda w Żyrardowie.
Magdalena Rosiak