opis

Dywan wiązany, o runie z długich odcinków owczej, ręcznie przędzionej wełny, w typie skandynawskich rya, został zaprojektowany przez Jolantę Owidzką w pierwszej połowie lat 60. XX w. Ma kompozycję nieprzedstawiającą, otwartą; jego pole jest wypełnione niesymetrycznie niewielkimi plamami barwnymi o nieregularnych kształtach, przenikającymi się – szarymi, ugrowobrązowymi i w kilku odcieniach różu i fioletu. Dywany rya o długim wiązanym runie, od wieków wykonywane w Skandynawii, zdobyły popularność w Stanach Zjednoczonych i Europie Zachodniej w latach 50. - 70. XX w. Jolanta Owidzka wprowadziła skandynawski dywan do polskiej tkaniny artystycznej. Właśnie dywany o malarskich abstrakcyjnych kompozycjach, zaprezentowane w Zachęcie, w 1960, na jej pierwszej indywidualnej wystawie, zaaranżowanej przez Oskara i Zofię Hansenów, zwróciły uwagę krytyki nowatorstwem w traktowaniu techniki i materii tkackiej. Krytyka dostrzegła w nich jedną z pierwszych manifestacji „polskiej szkoły tkaniny”.Jolanta Owidzka (1927- ) studiowała w krakowskiej i warszawskiej Akademiach Sztuk Pięknych. Jest uczennicą Tadeusza Kantora, Marka Włodarskiego, Mieczysława Szymańskiego, Eleonory Plutyńskiej. Pracowała po studiach w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego, gdzie między innymi badała zagadnienie roli tkaniny we współczesnym wnętrzu. Artystka jest w grupie twórców polskiej szkoły tkaniny, odnoszących spektakularne sukcesy międzynarodowe w latach 60. i 70. XX w. Uczestniczyła w 1 Biennale Internationale de la Tapisserie w Lozannie, w 1962 (następnie także Biennale w 1965 i 1971). Odniesionym wówczas sukcesom towarzyszyło uczestnictwo w długiej serii prezentacji polskiej tkaniny artystycznej w prestiżowych galeriach Polski i świata. Także praca dydaktyczna ze studentami i absolwentami uczelni artystycznych – w Polsce i poza jej granicami. Tkaniny artystki były wielokrotnie pokazywane w Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi – na wystawach indywidualnych (1966, 1971, 1977, 2007), na Międzynarodowym Triennale Tkaniny (1972, 1975, 1978, 1981, 1988, 1998, 2004) a także na przekrojowych wystawach polskiej tkaniny artystycznej XX w. Unikatowe gobeliny Jolanty Owidzkiej wyróżniają malarskie walory abstrakcyjnych kompozycji, wysmakowana paleta kolorów i charakterystyczna struktura splotowa, wzmacniająca rytmy, sprzęgnięta z układem plam barwnych. Ważną częścią dorobku artystki są liczne monumentalne realizacje gobelinowe do wnętrz użyteczności publicznej w Polsce i za granicą. Jej dzieła ozdobiły m.in. biura LOT-u w Chicago, Wiedniu i Sztokholmie, New Art Centre w Ottawie, foyer Sali Koncertowej i USC w Radomiu, kawiarnię w hotelu Victoria czy hall hotelu Vera w Warszawie. W spółdzielniach rękodzieła artystycznego zrzeszonych w Cepelii powstały liczne dywany, gobeliny i kilimy, także tkaniny nicielnicowe, zrealizowane według projektów artystki.
Katarzyna Biłas