opis

W ludowych tkaninach dekoracyjnych spotykamy tkaniny o wzorze kraty, nazywane popularnie kraciakami. Znane są w wersji lnianej, lniano-bawełnianej, lniano-wełnianej i wełnianej. Wykonywano je prostym splotem płóciennym z przędzy o jednakowej grubości w wątku i osnowie, ale różnobarwnej lub splotem rządkowym, który dawał w efekcie dodatkowe elementy zdobnicze. W tkaninach ludowych kratę na planie kwadratu lub prostokąta tworzą zarówno paseczki pojedyncze, jak i zespoły paseczków symetrycznych, bądź asymetrycznych. Często jest brak równowagi między pasami poziomymi a pionowymi; poziome podkreślone są szerokością, zwielokrotnieniem lub bardziej intensywną barwą. Na terenie Kurpi (Puszcza Zielona) występowały tkaniny z wełny, nazywane lokalnie buronkami. Były to tkaniny dwubarwne, przeważnie czerwono-zielone; charakterystyczne dla tego regionu etnograficznego. Tkaniny te służyły jako nakrycia na łóżka. W prezentowanej tkaninie oprócz wzoru podstawowego – kraty – występują tzw. gniazdka (w pola kraty wpisany wzór równoramiennego krzyża). Tkanina obrzeżona jest pasem bordiury o ornamencie odmiennym niż w polu środkowym, w drobniejszej skali. Jej walor dekoracyjny podkreślają frędzle, utworzone z nitek niezarobionej osnowy wzdłuż krótszych boków, dowiązywane wzdłuż dłuższych. Barwy intensywne, na skutek użycia barwników syntetycznych, rozpowszechnionych na wsi polskiej pod koniec XIX wieku.
Lidia Zganiacz