opis

Dzierużki to wielonicielnicowe tkaniny wzorzyste typu nadbałtyckiego, których charakterystyczną cechą jest – wynikający z techniki tkania – geometryczny ornament kostkowy, układający się w większe figury: prostokąty, romby, elipsy i kraty. Podstawowym schematem kompozycyjnym tych tkanin jest równomierne wypełnienie całej płaszczyzny motywami zdobniczymi o budowie centrycznej. Tylko czasami mają one bordiurę – z czterech stron lub wzdłuż dwóch, dłuższych boków. Ornament bordiur jest zazwyczaj skromny i ogranicza się do wzorów liniowych. Często stosuje się „zagęszczanie” motywów używanych w partiach środkowych. Dzierużki to na ogół tkaniny lniane lub lniano-wełniane, dwustronne i dwubarwne – najczęściej jest to barwny wątek na tle z niebielonego lnu. Po lewej stronie nitki wątku tworzą również ornament, ale odwrotny w kolorystyce od prawostronnego; tło natomiast po obydwu stronach jest jednakowe. Ponieważ tkaniny te wykonywano na wąskich krosnach (70-80 cm szerokości), to najczęściej zszywano je środkiem. Czasami zdarzały się błędy w tkaniu, które ujawniały się w miejscach połączenia – ornament na obydwu częściach nie stanowił wówczas kontynuowanej całości. Nazwa gwarowa pochodzi prawdopodobnie od słowa derka – dziaruha, dziarużka– tkaniny dekoracyjnej służącej do przykrywania łóżek, wozów czy sani.
Lidia Zganiacz