opis

Janina Tworek-Pierzgalska (1933–1983) ukończyła Państwową Wyższą Szkołę Sztuk Plastycznych w Łodzi, specjalizując się w druku na tkaninie. Od 1955 roku była związana z łódzką uczelnią artystyczną. Uprawiając twórczość unikatową początkowo zajmowała się głównie rysunkiem, litografią i akwafortą, co wywarło ogromny wpływ na jej dalszą drogę artystyczną. Na początku lat 60. Janina Tworek-Pierzgalska zdecydowała się odwzorować swoje szczegółowe rysunki w gobelinach. Zachowując linearyzm i biało-czarną tonację, dzięki nowemu medium, jej prace zyskały z jednej strony miękkość i ciepło, z drugiej monumentalizm. Połączenie graficznego myślenia o linii, jako podstawowym elemencie konstrukcji dzieła, z tkactwem (technika haute-lisse) stało się cechą rozpoznawczą w całej twórczości artystki. Pod koniec lat 60. zaczęła jednak uzupełniać i przełamywać dominującą kreskę płaszczyznami koloru, by w połowie lat 70. przejść do aranżacji przestrzennych. Sławę międzynarodową zyskała, prezentując swoje prace na licznych wystawach i konkursach, w tym na Biennale Internationale de la Tapisserie w Lozannie (1969, 1971, 1975, 1977, 1979) oraz Międzynarodowym Triennale Tkaniny w Łodzi (1972, 1975, 1978, 1981). Janina Tworek-Pierzgalska była znakomitym pedagogiem. Z jej pracowni wyszło wielu znaczących dla tkaniny współczesnej artystów i profesorów. Nieprzedstawiająca, niesymetryczna kompozycja, wykonana w technice gobelinu, której przestrzeń wypełnia forma zbudowana z drobnych, kreskowanych, jednolicie białych i wygiętych pól biegnących w różnych kierunkach; z gruszkowatą formą w górnej partii na osi, z tłem utrzymanym w oliwkowej tonacji cieniowanym niebieskimi, pionowymi kreskami, jest jedną z pierwszych gobelinów artystki, w której pojawił się kolor. Po trzy letnim czarno-białym okresie Janina Tworek-Pierzgalska zaczęła stopniowo wprowadzać barwy początkowo, jak w tej pracy, w tłach, uzyskując w ten sposób efekt rozbicia płaszczyzny na dwie odrębne sfery o zdecydowanie odmiennych nastrojach. Wprowadzając wieloplanowość w obrębie jednej płaszczyzny oraz po mistrzowsku przenosząc linearyzm z grafiki na gobelin Janina Tworek-Pierzgalska stworzyła własną formułę wypowiedzi, której nie da się podrobić i wobec której nie sposób być obojętnym.
Bratumiła Leligdowicz