opis

Lniano-wełniana tkanina o wzorze pasów – pasiak – uznawana jest za najbardziej typową dla polskiego tkactwa ludowego. Wzory pasowe stosowane były zarówno w tkaninach dekoracyjno-użytkowych, jak i odzieżowych. Ornament pasiaka budowany jest wielobarwnymi wątkami, o typowej dla danego regionu kolorystyce oraz charakterystycznej sekwencji i repetycji pasów o zróżnicowanej szerokości. Podrzędne znaczenie osnowy wynika z zastosowania w tkaninie odmiany splotu płóciennego – rypsu wątkowego. Splot ten charakteryzuje się tak gęstym „nabiciem” wątku, że zakrywa on całkowicie osnowę. Tkaniny te wciąż zmieniały swoją kolorystykę. Początkowo były dwu- lub trzykolorowe (dominowała biel, czerń i czerwień) o wąskich paskach. Pod koniec XIX wieku, na skutek upowszechnienia się barwników syntetycznych – zostały wzbogacone przez różne odcienie różu, bordo, fioletu, błękitu, zieleni, żółci, oranżu i brązu. Początkowo wąskie, pojedyncze paski, rozrosły się z czasem w wiązki wielobarwnych prążków o kompozycji symetrycznej lub asymetrycznej, często rozdzielonych szerszymi pasami jednolitego tła. W regionie opoczyńskim dywanami lub kilimami określa się tkaniny wełniane lub lniano-wełniane o wzorze pasów lub kraty, służące do przykrywania łóżek. Zazwyczaj były one zszywane z dwóch części (lub łączone szydełkową mereżką ), gdyż wykonywano je na wąskich krosnach. Ten rodzaj tkanin ozdabiany był często – wzdłuż jednej, dłuższej krawędzi – wielobarwną, wełnianą koronką szydełkową zakończoną pomponami, tzw. obróbką. Tkanina tego typu pełniła niekiedy rolę okrycia wierzchniego – kobieta otulała się nią cała, gdy sama lub z dzieckiem na ręku, wychodziła z domu w zimny dzień.
Lidia Zganiacz