opis

Pochodzący z lat 20. XX w. wachlarz odwołuje się do modnych na przełomie XIX i XX w. wachlarzy z piór strusich. Wachlarzem określa się płaski przedmiot służący do wachlowania. Nazwa wywodzi się od niemieckiego Vachler, czyli tyle, co przyrząd do wytwarzania sztucznego wiatru. Wachlarze, zależnie od miejsca, z którego się wywodziły, przyjmowały formę od wysuszonego liścia w krajach Dalekiego Wschodu, po pęk piór na drzewcu jak na obszarze Bliskiego Wschodu. Początkowo służyły do odpędzania owadów, chłodzenia ciała, ukrywania defektów urody. Później były atrybutem dostojeństwa. Składane wachlarze wynaleziono w Japonii. Miały formę harmonijkowo złożonego wycinka koła, przytwierdzonego do promienistego, lekkiego stelażu z listewek bambusowego drewna, kości, rogów, a niekiedy i metalu. Wachlarzy z piór używano w antycznym Rzymie, potem w średniowiecznej i renesansowej Europie. Do dziś przetrwały w ceremoniale papieskim. Popularne były w Zachodniej Europie XVII w. Ich głównym ośrodkiem wytwarzania stał się Paryż. Największa moda na nie zapanowała w XVIII w. Najbardziej wytworne egzemplarze wytwarzano z welinowego papieru, jedwabnych tkanin, pergaminu malowanego przez najsłynniejszych malarzy dworu francuskiego (scenki miłosne, mitologiczne, sielankowe), czy choćby piór strusich. Pióra stelaży powstawały z najszlachetniejszych gatunków drewna, masy perłowej, kości słoniowej, szylkretu. Gesty wykonywane wachlarzem były ważnym elementem flirtu, dyskretnej komunikacji damy z partnerem. W XIX w. moda na wachlarze zaczęła zamierać. Występowały one głównie w strojach balowych, oczywiście w mniej dekoracyjnej wersji. Przełom XIX./XX. w. był ostatnim okresem ich popularności. Zapanowała wtedy moda na wachlarze wykonane ze strusich piór. Stały się bardzo ważnym elementem secesyjnego stroju damskiego. Panie, których budżet nie pozwalał na zakup modnego wyrobu z piór, kryły się wachlarzami wykonanymi z gazy, muślinu czy bibułki imitującej jedwab, które były pięciokrotnie tańsze.
Marta Galik