opis

Malowany wachlarz, pochodzący z ok. 1915 roku, jest jednym z interesujących przykładów współpracy polskich artystów z ówczesnym rynkiem modniarskim. Obiekt, wykonany na stelażu z czernionego drewna z pokryciem z czarnej, jedwabnej żorżety, został ozdobiony sceną figuralną. Kompozycja o dynamicznym charakterze przedstawia dwie grupy jeźdźców na koniach – mężczyznę z kobietą oraz goniącą ich męską postać. Wyraźne wschodnie akcenty, szczególnie w ubiorze bohaterki, sugerują motyw orientalistyczny – najprawdopodobniej jest to scena uwolnienia z haremu. Autorem tego malarskiego dzieła jest wybitny polski batalista – Stanisław Kaczor Batowski (1866-1946), którego sygnaturę można dostrzec w pobliżu szóstego pióra („S. K-B.”). W XIX wieku i na początku kolejnego stulecia wielu wybitnych polskich artystów zdobiło pokrycia wachlarzy, a estetyczne walory tego typu obiektów sprawiły, że niektóre z nich straciły funkcję użytkową i zaczęły zdobić ściany czy serwantki, co świadczy o dużym zainteresowaniu obiektami. Obok Batowskiego malarskie przedstawienia na wachlarzach tworzyli również tacy artyści jak Juliusz i Wojciech Kossakowie, Jacek Malczewski oraz Franciszek Kostrzewski. Najczęściej podejmowanymi tematami przez polskich malarzy w tym okresie były wydarzenia historyczne, motywy literackie i sceny ludowe, co nadawało akcesoriom nie tylko artystycznego wymiaru; stawały się one także nośnikiem ważnych kulturowych i narodowych treści. Próbę systematyzacji tego zjawiska podejmuje Jolanta Różańska w swojej książce Polski wachlarz malowany 1850-1914.
Aneta Dmochowska