Karta
Kilimek
| Nazwa | Wartość |
|---|---|
| wytwórnia | Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego |
| data powstania | 1959 r |
| miejsce powstania | Polska - sieradzki |
| technika | gęstość/10cm: (O) 50 (W)300, kier.skr.: (O)S (W)Z, raport: (O)2 (W)2, splot płócienny rypsu wątkowego |
| materiał | (O) - len, (W) - wełna |
| wymiary | 193,0 cm x 88,0 cm |
| prawa autorskie | domena publiczna |
| numer inwentarza | CMW 940/L/15 |
opis
Duże znaczenie w opiece nad twórczością ludową odegrała powołana w 1949 roku uchwałą Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów Spółdzielczo-Państwowa Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego – z nazwy tej powstał popularny skrót Cepelia. Przystąpiło do niej wiele regionalnych spółdzielni, wytwarzających wyroby rękodzieła i sztuki ludowej oraz upaństwowione małe zakłady rzemieślnicze. Ogółem Centrala zrzeszała wtedy prawie 300 placówek produkcyjnych oraz posiadała 128 sklepów. W 1954 roku Cepelia została przekształcona w Krajowy Związek Spółdzielni Przemysłu Ludowego i Artystycznego, z mniejszą ilością spółdzielni i sklepów, ale o profilu wyłącznie ludowym i artystycznym. Z czasem, w jej ramach, został powołany specjalny Wydział Nadzoru Etnograficznego – każdy wzór „ludowy” wchodzący do produkcji był oceniany przez Etnograficzną i Artystyczną Komisję Kwalifikacyjną. Podobne komisje działały przy Regionalnych Biurach Sprzedaży.
W 1972 roku utworzono niezależny Fundusz Rozwoju Twórczości Ludowej, z którego korzystali twórcy ludowi zatrudnieni w spółdzielniach Cepelii, bądź z nimi współpracujący. W Krakowie zaczęto organizować Ogólnopolskie Targi Sztuki Ludowej, którym towarzyszyły spotkania z twórcami ludowymi, występy zespołów i inne atrakcje folklorystyczne. Cepelia zorganizowała własny Ośrodek Badawczo-Rozwojowy, własną spółkę handlu zagranicznego oraz posiadała własną bazę szkoleniowo-wypoczynkową. W latach 80. XX w. została przyjęta do Światowej Rady Rękodzieł, afiliowanej przy UNESCO. W okresie największego rozkwitu Cepelia prowadziła około 60 sklepów – z wiodącym Domem Sztuki Ludowej na Rynku Starego Miasta w Warszawie.
W 1990 roku, w swoim wieloletnim kształcie, przestała właściwie istnieć, zamieniona w fundację CEPELIA – Polska Sztuka i Rękodzieło oraz Izbę Gospodarczą Rękodzieła Ludowego i Artystycznego CEPELIA. Jednym z celów założycieli Cepelii było podtrzymywanie miejscowych tradycji. W regionie sieradzkim zajmowała się tym Spółdzielnia Przemysłu Ludowego i Artystycznego „Sztuka Sieradzka”.
Lidia Zganiacz


