opis

Najciekawszym regionem etnograficznym, pod względem kolorystyki, dynamiki rozwoju i ekspansji wzorów na inne tereny, był region łowicki. Ewolucja kolorystyczna pasiaka łowickiego od czerwono-czarno-zielono-granatowych zestawów przez żółto-pomarańczowe do tęczowych barw okresu międzywojennego, świadczą o wyjątkowo żywotnym regionie. Duże znaczenie w poszerzeniu skali barw miało rozpowszechnienie się fabrycznych farb anilinowych, wynalezionych w 2 połowie XIX wieku przez Polaka Jakuba Natansona i Anglika Wiliama Perkinsa. Wcześniej do farbowania przędzy stosowano wyłącznie barwniki naturalne, pochodzenia roślinnego: brazylinę i marzannę (czerwony i niebieski-indygo), korę dębu (czarny, szary), rezedę i kurkumę (żółty) oraz zwierzęcego: rodzimy czerwiec i importowaną z Ameryki koszenilę (czerwony). Ciekawostką jest, że od nazwy czerwca polskiego, owada żyjącego na roślinie o tej samej nazwie, wywodzi się nazwa koloru oraz miesiąca. Barwniki sporządzano według lokalnych receptur, uzyskując różnorodne odcienie, łączone później w typowe dla regionu zestawy. Określenie „moda łowicka” przyjęło się na oznaczenie wielobarwnych zestawów pasów i szerokich raportów w tkaninie. Wyroby rękodzieła i sztuki ludowej z tego regionu stały się sztandarowym „towarem” eksportowym Cepelii.
Lidia Zganiacz